Moradi Hanifi S, Kheirandish Sarabi S, Dehghan Banadaki F, Ebrahimi H, Samimi K, Keyvani Brojeni M. Risk Estimation of Chlorine Leakage from Storage Tanks via Integrated Fault Tree, Bayesian Network, and Dempster-Shafer Theory. J Health Saf Work. 2026; 16 (2) :316-344
URL:
http://jhsw.tums.ac.ir/article-1-7375-fa.html
مرادی حنیفی صابر، خیراندیش سرابی سمیّه، دهقان بنادکی فائزه، ابراهیمی حسین، صمیمی کاظم، کیوانی بروجنی محمّدحسین. تخمین ریسک نشت مخازن ذخیرهسازی کلر با رویکرد تلفیقی درخت خطا، شبکه بیزین و تئوری دمستر شافر. بهداشت و ایمنی کار. 1405; 16 (2) :316-344
URL: http://jhsw.tums.ac.ir/article-1-7375-fa.html
1- مرکز تحقیقات بهداشت کار، گروه مهندسی بهداشت حرفهای دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران
2- کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران، گروه مهندسی بهداشت حرفهای و ایمنی کار، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران
3- گروه مهندسی بهداشت حرفهای و ایمنی کار، دانشکده بهداشت و ایمنی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران
4- کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران، گروه مهندسی بهداشت حرفهای و ایمنی کار، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران ، keyvanibrojeni.m@iums.ac.ir
چکیده: (365 مشاهده)
مقدمه: صنایع پتروشیمی بهدلیل اجرای فرآیندها در شرایط دما و فشار بالا و بهکارگیری مواد خطرناک مانند کلر، با ریسکهای انسانی و اقتصادی قابلتوجهی روبهرو هستند. انتشار کلر بهواسطه ویژگیهای سمّی و خورنده، اثرات جدی بر ایمنی و سلامت دارد. این پژوهش با هدف برآورد ریسک، از ترکیب شبکههای بیزین، تحلیل درخت خطا و نظریه دمپستر–شافر بهره گرفته است. بهکارگیری دیدگاه خبرگان در قالب نظریه دمپستر–شافر دقت تحلیل را افزایش میدهد. رویکرد تلفیقی ارائهشده با ارزیابی جامع ریسک، زمینه تصمیمگیری مبتنی بر شواهد را فراهم کرده و به بهبود ایمنی و تابآوری صنعتی کمک میکند.
روش کار: این پژوهش در سال ۱۴۰۴ در یک واحد پتروشیمی انجام شد. پس از شناسایی مخاطرات، سناریوی نشت گاز کلر انتخاب و با استفاده ازFTA تحلیل گردید. احتمال رویدادهای پایه با نظریه دمپستر–شافر برآورد شد تا عدمقطعیت کنترل گردد. نتایج به کمک نرمافزار GeNIe 5.0 در شبکه بیزین مدلسازی شد. تخمین ریسک در نرمافزار8.4 SAFETI انجام شد و منحنیهای ریسک فردی و جمعی براساس معادلات پروبیت ترسیم گردید تا محدوده متأثر از ریسک فردی و میزان تلفات برآورد شود.
یافته ها: سناریوی نشت گاز کلر با قطرهای ۱۰۰ میلیمتر، ۲۰۰ میلیمتر و گسیختگی کامل مخزن بهعنوان سناریوهای محتمل انتخاب شدند. در FTA، رویداد اصلی نشت گاز کلر تعریف گردید که شامل ۱۸ رویداد میانی و ۵۰ رویداد پایه بود. احتمال رویداد اصلی در مقادیر Bel و Pl به ترتیب 6-10×7405606/1و6-10×2924732/8 محاسبه شد. درمقادیر Pl بخشی از منحنی ریسک در ناحیه غیرقابلقبول قراردارد، در حالی که در مقادیر Bel منحنی ریسک عمدتاً در محدوده قابل تحمل قرار دارد.
نتیجه گیری: نتایج نشان داد منحنی ریسک جمعی در شرایط خوشبینانه در محدوده قابلتحمل و در شرایط بدبینانه در ناحیه غیرقابلقبول قرار دارد. چارچوب ترکیبی شبکه بیزین و نظریه دمپستر–شافر با کاهش عدمقطعیت، ارزیابی دقیقتر و اثربخش ریسک مخازن کلر را امکانپذیر میسازد.