Journal of Health and Safety at Work

fa بهینه سازی محاسبه محدوده نواحی خطر در طبقه بندی مناطق خطرناک با رویکرد مبتنی بر ریسک Optimization of the calculation of hazardous zones boundaries for classification of hazardous area using risk-based approach پژوهشي Research مقدمه: بروز نشتی از تجهیزات فرآیندی و ورود سیالات قابل اشتعال به محیط اطراف موجب به‌وجود آمدن ابر گاز قابل اشتعال خواهد شد. برخورد این ابر گاز قابل اشتعال با منبع جرقه پیامد آتش ناگهانی و انفجار را به دنبال خواهد داشت. مفهوم کاهش احتمال تلاقی میان این ابرگاز قابل اشتعال و منابع جرقه بالقوه به عنوان طبقه بندی مناطق خطرناک شناخته میشود. استانداردهای فراوانی به ارایه روشهایی به‌منظور طبقه بندی مناطق خطرناک پرداخته اند که اغلب آن‌ها با مشکلاتی در تعیین دقیق نواحی خطرناک ناشی از نشتی های بالقوه به‌دلیل انعطافپذیری کم در مقابل تغییرات شرایط فرآیندی و جا نمایی تجهیزات و نیز درنظرنگرفتن اثرات تجمعی منابع رهایش و شرایط آب و هوایی روبرو هستند. بنابراین هدف ازاین مطالعه بهین هسازی محاسبه محدوده خطر ناشی از نشتی های بالقوه است.   روش کار: دراین مقاله به بهینه سازی طبقه بندی مناطق خطرناک بارویکرد مبتنی بر ریسک به‌وسیله پارامترهای تعداد منابع رهایش تاثیرگذار درهر مکان و احتمالات شرایط آبوهوایی پرداخته شده است. عامل تعیینکننده محدوده منطقه خطر دراین روش احتمال جرقه قابل قبول برای هر مکان خاص داخل منطقه خطرناک است که این احتمال توسط انجام یک ارزیابی کمی ریسک به‌وسیله نرمافزار PHAST RISK ورژن 7/6 برروی واحد تقویتفشار پالایش‌گاه گازی به‌عنوان مطالعه موردی محاسبه شده است.   یافته ها: نتایج حاصل ازاین روش وابستگی کامل محدوده منطقه خطر به اثرات تجمعی رهایش های بالقوه و جهت باد غالب را نشان داد و مشخص کرد که روش بهینه ارایه شده توانسته احتمالات جهات باد و آثار تجمعی نشتی های بالقوه را وارد محاسبات طبقه بندی مناطق خطرناک مبتنی بر ریسک کند.   نتیجه گیری: مقایسه نتایج به‌دست آمده با روش های گذشته مشخص کرد که این روش دارای برتری هایی هم‌چون در نظرگرفتن تمام منابع نشتی و آثار تجمعی و درنظرگرفتن احتمالات جهات باد در تعیین محدوده ناحیه 2 است که طبقه‌بندی مناطق خطرناک را بسیار دقیق و انعطاف پذیر میکند. Introduction: Leakage from process equipment and the entrance of flammable fluids to surrounding atmosphere may cause flammable gas cloud. The coincidence of flammable gas cloud with ignition source could make flash fire or vapor cloud explosion that cause injury and fatality. The concept of reduction of confluence of flammable gas cloud and potential sources of ignition is known as hazardous area classification. Several standards have provided methods regarding hazardous area classification; however, of the disadvantages of them are lack of an accurate determination of hazardous areas due to potential leakage sources which is because of low flexibility in process condition variation and equipment layout and also not considering effect of weather conditions and cumulative effects of release sources.   Method: In this paper, risk-based hazardous area classification is optimized using parameters such as the number of influencing release sources and weather condition probabilities. In this method, the determining factor of hazardous area boundary is the probability of acceptable ignition for every specific location. This probability is calculated using quantitative risk assessment with PHAST RISK software version 6.7 on the gas boosting unit of a gas refinery as a case study.   Result: The results of this method showed the full dependency of hazardous area boundary to cumulative effects of potential sources of release and the prevailing wind direction and it also demonstrated that the suggested optimized method can consider wind direction probabilities and cumulative effects of potential sources of release in risk-based hazardous area classification calculation.   Conclusion: Comparing the results of this method with the usual method determines that this method has some advantages such as considering all sources of release and cumulative sources of release and considering wind direction probabilities in determining boundary of zone 2 which makes the hazardous area classification very precise and flexible. ریسک؛ طبقه بندی مناطق خطرناک؛ ابرگاز قابل اشتعال؛ احتمال جرقه Risk, Hazardous Area Classification, Flammable Gas Cloud, Ignition Probability 13 22 http://jhsw.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-3&slc_lang=fa&sid=1 H. Zohdirad حسین زهدی راد No M.Sc, Independent School of Health, Safety and Environment Engineering, Amirkabir University of Technology, Tehran, Iran کارشناس ارشد، گروه مستقل مهندسی بهداشت، ایمنی و محیط زیست، دانشگاه صنعتی امیرکبیر T. Ebadi تقی عبادی tebadi@aut.ac.ir Yes Assistant Professor, School of Civil and Environmental Engineering, Amirkabir University of Technology, Tehran, Iran استادیار، دانشکده مهندسی عمران و محیط زیست، دانشگاه صنعتی امیرکبیر S. Givehchi سعید گیوه چی No Assistant Professor, School of Environment, Tehran University, Tehran, Iran استادیار، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران